خزر ویژه بندرانزلی – لیلا مسروری

بزنگاه های تاریخی و تقویمی ، بازه های زمانی ست که ببینی و بدانی کجای کاری؟ بسنجی، تو و معیار وهدفت چقدر بر مدارِ قرار با آل رسول(ص) ست؟ محرم و صفر مجال مغتنم ِ سنجش و حساب کشی ماست . ازهمان اوج ظهر متلاطم عاشورا  تا عمق ِ حزین اربعین ، چهل روز فرصت است تا به چله بنشینی و بدانی چقدر به زبان ، چقدر به دل ، چقدر به خرد و عمل ، پایبند شور و شعور حسینی هستیم و چه میزان از شرِّ من ، من کردنها دور یا نزدیکیم؟

بدیهی است که هر آداب و رفتاری صورتی دارد و باطنی .

پاسداشت حرمت ایام محرم و صفر نیز آمیخته به آداب و آیینی ریشه دار اما متنوع است ، درست به تنوع فرهنگ و قومیت مان : یزدی ها با نخل گردانی ، بوشهری ها با «بُر» های سینه زنی  ، آذری ها با طشت گذاری ، گیلانی ها با چهل منبر و تعزیه قوم بنی اسد جملگی صور گوناگون یک ابراز ارادت است . شیوه های ریشه دار قدیمی که نگهداریش ، اهتمامی دقیق می خواهد تا تحت الشعاع هیاهوی ساده انگارانه قرار نگیرد. چرا که جدا از ارادت باطنی ، آداب بیرونی و چگونگی  بروز ظاهری این ارادتمندی نیز،  بسیار مهم است .

اصل اصیل اخلاص

در سالهای اخیر تعداد هیات های مذهبی که اغلب صرفا در  ایام محرم فعالند ؛ زیاد شده که بسیاری از آنها درمعابر مستقرند . این موضوع سبب گله مندی برخی ست که مساجد از حضور عزاداران خالی شده و مردم بیشتر در خیابانها پراکنده می شوند ، بـه ایـن ترتیـب  مجال سخنـرانی عالمـان دینی و خطبا کم رنگ می شود لذا آن را نوعی آسیب تلقی می کنند .

این مسئله را از حجت الاسلام والمسلمین سید عبدالجواد شمس الدین امام جمعه بندرانزلی جویا شدیم .

وی در گفتگو با خزر تصریح کرد: آنچه از آداب مجالس و عزاداری اهل بیت و سیدالشهداء در معارف دینی و شیوه و روش گذشتگان و بزرگان به ما رسیده است؛ اول شرط و ویژگی مهم ، اخلاص است.

از این رو هرچه در هر هیات و مجلسی اخلاص بیشتر باشد ، معنویت و اثرگذاری بیشتر است. وی افزود: اگر کسی بخواهد هیاتی داشته باشد که  در  تراز معیارهای  دینی و اهل بیتی باشد؛ باید یک الزاماتی را رعایت کند نظیر رعایت اخلاق ، رعایت حدود شرعی، احترام به عزاداران، احترام به پیشکسوتان و آنچه که در معارف دینی و نوع تربیت و زندگی ملی ما مهم تلقی می شود ، که خود متاثر از مفاهیم دینی است.

مسلما هیاتی با این ویژگی ها به لحاظ تاثیر و معنویت و رضایت اهل بیت موفق تر و مقبولتر است و چنانچه هیات یا مجموعه ای این امور را مدنظر قرار ندهد یا در آن کم رنگ باشد ، اثر گذاری و مقبولیت کمتری دارد. حجت الاسلام شمس الدین در پاسخ به خزر تاکید کرد : تعدد هیات ها در کوچه و خیابان فی حد نفسه  مشکلی نیست ، مشکل اساسی آن است که ضوابط و ویژگی هایی که باید، رعایت نشود.

اگر منیت و خود نمایی ، مقاصد مالی و نفسانی هدف باشد چه در مسجد، چه در حسینیه  و چه در خیابان مطلوب نیست!

وی همچنین تاکید کرد : در  بر پایی  تکایا یکی از شروط مهم دیگر، حفظ آرامش و حقوق مردم به لحاظ صوتی و تردد و ترافیک است  که نباید مخل آسایش عمومی باشند.

امام جمعه انزلی در پاسخ به پرسش خزر درخصوص چگونگی مدیریت برخی از نواها و مضامینی که در عزاداری خوانده می شود که با مفاهیم و آداب مترتب بر روضه خوانی منافات دارد ؛ به خزر گفت: سیره دین ، توصیه های حضرت امام (ره) و رهنمودهای مقام معظم رهبری نشان می دهد که بسیاری از بدعت های رفتاری مورد تایید نیست. وی یادآور شد : اخلاص دستگاه بسیار مهم است . وقتی در برگزاری یک هیات اخلاص نباشد یا کم رنگ باشد از چارچوب ها خارج می شود و به هر قیمتی به دنبال جذب مخاطب می رود ، خواه  نحوه عزاداری غیرمتعارف باشد ، خواه شعر و محتوا و ریتم و موسیقی غیر اصولی و نامتجانس ، لذا از هدف اصلی که اثرگذاری است  دور می شود  و این یک آسیب در خور تامل است .

حجت الاسلام شمس الدین متذکر شد: گاه هیات ها هیچ سابقه و پیش زمینه ای در برگزاری این مجالس ندارند و عده ای دور هم  با گرفتن مجوز ، بدون کمترین آموزشی ، وارد  عرصه  هیات  داری  می شوند که لازم است شورای هیات های مذهبی و سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان متولیان امر و حتی کانون مداحان ،       بر این امر دقت و نظارت ویژه داشته باشند تا از اعمـال  سلیقـه هــای نامناسـب در برپایـی مراسم  پیشگیری شود.

وی همچنین عدم دعوت از سخنران و در عوض پرداخت هزینه های کلان به مداحان را از جمله مواردی که نیاز به نظارت دارد ، نام برده و تصریح کرد: باید چارچوب هایی برای قاعده مند کردن و نظارت تدوین شود چرا که آسیب به هیات ها که افراد از کودکی به آن وارد می شوند ، آسیب به جامعه و معارف ماست لذا باید بر هیات داری دقت شود.

لـزوم  نظـارت  بـر درآمـد

حجت الاسلام والمسلمین شمس الدین در گفتگو با خزر تاکید کرد: یکی از مسائلی که لازم است در چارچوب نظارتی مورد توجه قرار گیرد، درآمد مالی هیات هاست که در حال حاضر هیچ یک حاضر به پاسخگویی در خصوص کسب درآمد و هزینه کرد ، نیستند.

وی افزود: مردم  با  یک  اعتماد و  اعتقاد  ویژه نذورات را  در اختیار هیات ها می گذارند ، لذا لازم است جهت احترام به حق الناس گزارش های مالی بطور شفاف ارائه و اعلام شود.

امام جمعه انزلی ضمن خداقوت برتمام خادمان  این ایام از دهه اول محرم الی اربعین حسینی و پایان صفر،  بر لزوم توجه به امر به معروف و نهی از منکر و رعایت حدود و شعائر حجاب و عفاف از سوی عزاداران تاکید کرد.

لذا لازم است جهت احترام به حق الناس گزارش های مالی بطور شفاف ارائه و اعلام شود.

امام جمعه انزلی ضمن خداقوت برتمام خادمان  این ایام از دهه اول محرم الی اربعین حسینی و پایان صفر ،  بر لزوم توجه به امر به معروف و نهی از منکر و رعایت حدود و شعائر حجاب و عفاف از سوی عزاداران    تاکید کرد.

مراقبت در وحدت عمل

جعفر عباسی غریب مسئول روابط عمومی فرمانداری انزلی و قدیمی ترین عضو شورای فرهنگ عمومی شهرستان بندرانزلی است . وی درگفتگو با خزر ضمن تاکید برلزوم حفظ آداب و آیین های ایام محرم و صفر گفت: به نظر می رسد نهادهای متولی باید نسبت به شرح وظایف خود حساس تر و پیگیر تر باشند.

وی افزود: اگر وحدت رویه نباشد عملکردها به سمت سلیقه و اقتضاهای دوره ای می رود در نتیجه ساختار درستی شکل نمی گیرد مسئولیتی که شامل شورای فرهنگ عمومی ، سازمان تبلیغات اسلامی و شورای هیات های مذهبی می شود.

غریب گفت: متاسفانه در سالهای اخیر شاهدیم با خروج هیات ها از مساجد که البته خود این امر جای بحث دارد ، محتوای مطالب تحت شعاع قرار گرفته است . عاشورا یک مفهوم عمیق و آگاهی بخش  است که مرور و تبیین آن و تسری دادن مفاهیمش بعنوان الگوی رفتاری روزمره ما ، از اهداف مهم برپایی مجالس سالار شهیدان  است  لذا محدود کردنش به چادرهای  پخش چای و شربت نمی تواند، بر رفتار و تفکر و سلوک افراد اثرگذار باشد.

وی یادآور شد: هیات ها باید در تمام طول سال و در تمام  مواردی که زمینه ساز زیست اسلامی ایرانی است ، فعال باشند که شاید تنها چند هیات محدود در شهرستان بندرانزلی ازجمله هیات عاشقان ثارا… و مهدیه ، بر این امر اهتمام دارند و الباقی تنها در همین ایام فعالند و بس .

غریب یکی دیگر از آسیب ها را عدم گردن نهادن هیاتها به هماهنگی رفتار دانست و گفت : در اغلب شهرها شاهدیم که مثلا مراسم طشت گذاری در مسجدی منتخب با  حضور تمام هیاتها انجام می شود در حالیکه در شهر ما اینطور نیست.

حتی هنوز نتوانسته ایم با حضورِ هماهنگ  تمامی دسته جات عزاداری و هیاتهای مذهبی انزلی برای اربعین حسینی ، به صورت شایسته و بایسته این روز را برگزار کنیم در حالیکه باید به خاطر داشته باشیم از بزرگترین پیامهای عاشورای حسینی  از خودگذشتگی بوده است.

امری که باورش و عمل به آن باید در رفتار ما نمود و ظهور پیدا کند. پیشکسوت شورای فرهنگ عمومی انزلی در خاتمه تاکید کرد : بی تعارف باید بپذیریم متولیان امر تاکنون کارنامه چندان موفقی در این خصوص نداشته اند که لازم است یک بازنگری همه جانبه و جدی در این خصوص  اعمال شود تا جلوی آسیب احتمالی گرفته و منویات رهبری در این خصوص به درستی محقق شود.

عاشورا معنایی عظیم و همه جانبه دارد . یک الگوی شگفت در بطن و مقیاس جهان شمول حق طلبی ، عدالت جویی ، ستم ستیزی  ، آزادگی و مهرورزی  که ارزش های اعظم اند.

از حاج محمد اسماعیل دولابی نقل است که می گفت: «شب عاشورا خود امام حسین فرمود: هرکس می خواهد برود؛ برود! دیدی چطور اختیار دارت کرد؟ یعنی با اختیار خودت بیا! آیا بی خود می گویند وضو بگیر، غسل کن؟

غسل همین است که در مجالس امام حسین (ع) با اختیار بیایی، نه اینکه دستت را بگیرند یا هُلت بدهند.»

* تیتر برگرفته از شعری از ابوالقاسم حسینجانی