خزر ویژه بندرانزلی – هاجر (آزاده) سلیمی شیوائی :

زنان همسایه در ایوان خانه ای دور هم می نشستند ، حرف می زدند و می خندیدند و تور می بافتند . ماه رمضان که می شد گاه تا سحر مشغول دام بافی بودند. ابزارشان برای بافتن تور ، یک چینی بود از جنس چوب و یا فلز که نخ را دور آن می پیچیدند و یک لاتک مستطیل شکل که از چوب بود و اندازه اش  بستگی داشت به بزرگی چشمه های دامی که می بافتند. گاه به سر و گردن شان فشار بسیاری وارد میشد به خاطر نشستن های طولانی مدت و حرکت های مداوم دست و شانه.

هنگام سره گذاشتن  مراقب بودند کسی از حاضرین در اتاق پایش را تکان ندهد چون معتقد بودند اگر قدمش سنگین باشد ،راه برود یا پایش را هنگام سره گذاشتن تکان دهد ، دامشان دیر بافته خواهد شد. خیالشان که راحت میشد ، بسم ا… می گفتند و سره می انداختند.همچنین در ابتدای بافتن هر دام در انتقال نخ مابین قرقره و چینی ، این کار را به  کسی می سپردند که دستش به اصطلاح سبک باشد .

اگر اهل بندرانزلی باشید و از خانواده صیادان ، حتما توربافتن زنان این شهر را دیده اید . تورهای صیادی  را اغلب همسران صیادان می بافتند . البته بودند زنانی که دام بافی شغل شان بود بی آنکه پدر ، برادر و یا همسرشان صیاد باشد.

تکتم صیاد طلایی متولد نهم دی ماه 1350 است . از زمانی که مادرش در خانه دام بافی می کرد، به این کار علاقمند شد .

می گوید : چون همیشه دوست داشتم کارهای هنری را یاد بگیرم ، خیلی زود ، سر انداختن و ساده بافی و اضافه کردن سره ها و چشمه گذاشتن برای هر دام را از مادر ، پدر و آنها که می دانستند، آموختم بطوریکه اولین تجربه توربافی ام در ده سالگی رقم خورد . دو قرقره بافتم آنهم فقط بصورت ساده بافی.

وی می افزاید : آن موقع ها تعداد زیادی از زنان در قلم گوده و میان پشته انزلی به دام بافی مشغول بودند و البته تقاضا برای خرید تورهای ماهیگیری توسط محلی ها و سماکان و مغازه های فروش لوازم صید و صیادی هم زیاد بود اما حالا که تورها  در کارخانه ها بصورت صنعتی و ماشینی تولید شده  و یا از چین و کشورهای دیگر وارد می شوند ،بازار کار ما نیز کساد شده است . خیلی ها با وجود بلد بودن،دیگر حاضر نیستند توری ببافند.

به گفته وی ، زنان دام باف معمولا یک قرقره 250 گرمی را در چهار ، پنج روز می بافند و بابت هر قرقره ۱۰ هزار تومان دستمزد می گیرند که رقم قابل توجهی نیست .

وی در این خصوص به گرانی قرقره و نبود بازار فروش تورهای ماهیگیری نیز اشاره کرده و تاکید میکند :درصورتیکه قرقره با قیمت مناسب از کارخانه به دستمان برسد و بازار فروش خوبی نیز به ما معرفی کنند ، همه حاضرند دوباره کار کنند. چون در قلم گوده اکثرا صیاد هستند و وضعیت مالی خوبی ندارند و اگر این اتفاق بیفتد کمک بزرگی به رونق معیشت شان می کند .

شاید خالی از لطف نباشد که بگویم تورهای صنعتی کارخانه ای هم باید با سرب و طناب به هم وصل شده تا برای صید آماده شوند و این کار را هم معمولا خانم ها و در خانه هایشان انجام می دهند. برای این که تور در آب شناور شود زیرش سرب آویزان می کنند و به رویش چوب پنبه وصل می کنند و در مورد لاکش هم که به صورت دایره ای در دریا  می اندازند از توپ های پلاستیکی به جای چوب پنبه استفاده میکنند. و ماشک هم که نوعی تور ماهیگیری است و  بصورت پرتابی در دریا انداخته می شود و شیوه بافتش هم بومی انزلی است.

در بندرانزلی از خیلی سالها پیش در خانه ها ، پنبه ها را با دست رشته می کردند و رشته ها را دوک می کردند و با لاتک و چینی دام می بافتند و زمانی چرخ زندگی خیلی از خانواده های انزلیچی با این حرفه آبا اجدادی می چرخید. اما امروزه پیشرفت تکنولوژی و تغییر سبک زندگی ، موجب شده به سمت و سویی برویم که دیگر از مشاغل بومی و سنتی جز خاطره ای در ذهن ها باقی نماند و این در حالی است که متاسفانه آمار بیکاران ما ، روز به روز در حال افزایش است .

این مهم بی شک ضرورت احیاء و توجه ویژه به مشاغل سنتی را به متولیان امر یاد آوری میکند. به اعتقاد برخی ، شناسایی بازارهای فروش مناسب و ایجاد کارخانه های تور بافی در این شهر ساحلی میتواند در ایجاد فرصت های شغلی مناسب و به دنبال آن رونق اقتصادی خانواده ها بسیار موثر باشد.