خزر ویژه بندرانزلی-لیلا مسروری:

هنوز مدت زمان زیادی از اتمام فصل نمی دانم چندم سریال پر تماشاگر سیما ، «ستایش» نمی گذرد. در یکی از قسمتها حشمت فردوس شخصیت اول سریال می گوید (نقل به مضمون) از وقتی که سرویس بهداشتی به درون خانه ها آمد ، حیاء از جمع خانه و خانواده رفت! و صدای سیفون …

با تعجب فکر کردم: عجبا فیلمسازان پر مدعای ما به چه ترجمانی از حیاء رسیده اند و آن را به خورد مخاطب ساده پای تلویزیون می دهند! شاید آرمانشهر برخی هنوز آن سرویس هایی است که حتی در حیاط های چند هزار متری در پشت و پسله ای تاریک و نمور بود و اسباب وحشت بچه ها !

سازمان ملل متحدد نوزدهم نوامبر را روز سرویس های بهداشتی نامیده است و نیز در ششمین آرمان توسعه پایدار ، جامعه بین المللی را ملزم ساخته که تا سال 2030 امکان دسترسی همگانی به سرویس های بهداشتی و آب پاکیزه را فراهم سازند. جالب تر اینجاست که در این مهم نگاهی اقتصادی را دنبال می کنند. به این معنا که معتقدند کاهش تمرکز و کارایی کارمندان و کارکنان و افرادی که به سرویس بهداشتی مناسب دسترسی ندارند و یا انواع بیماریهای عفونی و قارچی که از توالت های آلوده منتقل می شود ، زیان اقتصادی ست و حفظ سلامت افراد در محیط های مختلف کاری را سرمایه گذاری می داند.

نیاز مغفول شهر توریستی

ایجاد و احداث سرویس های بهداشتی تابع اصول و استانداردی خاص است. در ایران و به تبع آن در بندرانزلی از دیرباز مساجد و برخی پارکها مجهز به سرویس های بهداشتی برای عموم بودند که آنها هم البته در تمامی ساعات در دسترس نیست ، لذا شهرداری ها حسب وظیفه برای ارتقاء رفاه و سلامت عمومی ، اقدام به احداث سرویس های بهداشتی کرده اند .

بسیاری از فعالان عرصه گردشگری در گفتگو با خزر از وضعیت سرویس های بهداشتی گله هایی دارند که عمده آنها به نبود سرویس های فرنگی مناسب حتی در ترمینال مسافربری شهر برای افراد آسیب دیده ، سالخورده و گردشگران خارجی بر می گردد! و دیگری مسئله توزیع نامناسب و جانمایی های بی برنامه سرویس های بهداشتی است که مثلا در تجاری ترین خیابان انزلی حتی یک سرویس بهداشتی عمومی وجود ندارد. یا محوطه تاریخی شهرداری که سرویس بانوان و آقایانش مجزا نیست و فقط یک چشمه است!

یکی از راهنمایان گردشگری به خزر گفت :بیشتر گردشگران خارجی همواره از خیس بودن زیاد و بی دلیل کف سرویس های بهداشتی شاکی هستند وحال اینکه عموما خود آبریزگاه ها تمیز نیست و بماند که اصولا فاقد دستمال است یا شیلنگ هایش رها شده روی زمین است.

این یک ضعف فرهنگی است و برای ایرانیان مسلمانی که حتی برای اجابت مزاج دستورات دینی دارند ، بعید و تاسف آور است.

تلاش برای استاندارد سازی

در حال حاضر در بندرانزلی یکصد و هفتاد و سه چشمه در قالب بیست و یک واحد در سطح انزلی و غازیان توسط شهرداری ایجاد شده که با نظارت شهرداران نواحی یک و دو ، به پیمانکار جهت مدیریت و خدمات رسانی ، سپرده شده است.

رئیس شورای اسلامی شهر انزلی در گفتگو با خزر در خصوص وضعیت سرویس های بهداشتی تحت نظارت شهرداری می گوید: اگر به استانداردهای بین المللی نگاه کنیم فاصله بسیار است ولی با استانداردهای وطنی در حال حاضر شرایط ، در حد مقبول است که البته ارتقاء و بهبود مستمر آن در دستور کار است.

هادی حیدری تصریح می کند: در بحث سرویس های بهداشتی با دو مقوله مواجهیم ، یکی ساخت و احداث سرویس ها و دیگری نگهداری و تعمیر آنها .

وی می افزاید: در زمینه ساخت که با تولی گری شهرداری است در دوره پنجم شورا حدود ده سرویس جدید ، ایجاد و یا بازسازی شد که سرویس های بهداشتی زیر پل قدیم انزلی از آن جمله اند. اما برای نگهداری به رغم میل باطنی ، به سمت برون سپاری و پیمانکار رفتیم .

حیدری در تشریح این موضوع به خزر می گوید: یک اختلاف دیدگاه در تعریف خصوصی سازی و برون سپاری وجود دارد .

مسلما خیلی منطقی به نظر نمی رسد که تمامی هزینه های احداث و ایجاد فضایی مثل سرویس بهداشتی را که واقعا پیچیدگی های خاص خود را چه به لحاظ تامین منابع مالی ، علمی و ابزاری و چه به لحاظ شرعی دارد ، شهرداری متقبل شود و بعد نگاهداری آن به کسانی سپرده شود که صرفا نگاهی منفعتی به موضوع دارند.

به هر حال گمان می رود با تهیه و تنظیم پیمان نامه های دقیق تر این ضعف تا حدود زیادی برطرف شود .

رییس شورای اسلامی شهر بندرانزلی در ادامه بر مسئله مهم رفتار فرهنگی شهروندان تاکید کرده و می افزاید: فضای عمومی یعنی متعلق به همگان ، لذا واقعا برخی از رفتارها دور از شان افراد است که ظرف های مایع شوینده را خالی می کنند ، به در و دستگیره آسیب زده یا شیلنگ را روی زمین رها می کنند . حتی سرقت لامپ و آسیب به موزاییک ها که به نوبه خود از ابعاد مهم این موضوع است که باید مورد توجه قرار گیرد.

نیاز به همراهی قانونی

مدیر شبکه بهداشت و درمان بندرانزلی در پاسخ به خزر می گوید: شبکه بهداشت نظر به وظیفه ذاتی خود که حفظ و ارتقاء سلامت عمومی جامعه است، مسلما موضوع مهم سرویس های بهداشتی را نیز مدنظر دارد.

و به این منظور بازدیدهای منظم دوره ای و نیز بازدیدهای مشترک با دستگاه هایی چون فرمانداری ، شهرداری و اداره راه بویژه در ایام حضور مسافران در ایام نوروز و تابستان انجام می شود.

سید عارف عابدین نجفی می افزاید: تعدادی از سرویس های عمومی سطح شهر که تحت مدیریت شهرداری است و اگرچه به لحاظ تامین آب و سیستم دفع پسآب مطلوبیت نسبی دارد اما چون فاقد متولی متعهدِ مشخص است، پس از مدتی دچار مشکلات عدیده حتی سرقت تجهیزات و تخریب می شود که علاوه بر سیستم نظارتی شهرداری ما نیز اقدام های متذکرانه لازم در این خصوص را انجام می دهیم. وی چنین توضیح می دهد : البته سرویس های بهداشتی عمومی در فضاهای متفاوت متولی خاص خود را دارد ولی گاه سکته های قانونی موجب بروز وضعیت نامساعد می شود .

مثلا متاسفانه شاهدیم با تغییر پروتکل ها مسئله سرویس عمومی پمپ بنزین ها از دستور کار این مکان، خارج شده است .

یا شفاف نیست که در خصوص بازارچه ها ، مراکز خرید و پاساژها ، قیمومیت مسئله مهم سرویس بهداشتی در این اماکن که هم مورد نیاز کسبه و هم مراجعان و خریداران است با چه کسی است که سبب می شود مدیریت بازارچه ها ، رفتارهای باری به هر جهت و گهگاه خلاف اصول داشته باشند و به رای و تفسیر شخصی خودشان سرویس

ها را بسته و باز کرده و خود را ملزم به رفع نواقصی که بازرسان ما اعلام می کنند ، نمی دانند ! همچنین به رغم موکدات مفصل دینی ، گاه سرویس های مساجد ما هم وضعیتی بسیار نامناسب دارند.

مدیر شبکه بهداشت و درمان انزلی تاکید می کند : در تمام موارد یاد شده حتی شکایات شبکه بهداشت ابتر می ماند زیرا خلا های قانونی وجود دارد در حالیکه می دانیم سرویس های بهداشتی عمومی از مراکزی است که ارتباطی تنگاتنگ با بهداشت جامعه داشته و و وضعیت نامطلوب آن خود منشاء بروز و انتقال بیماری است .

لذا به نظر می رسد تدوین ساز و کار درست مدیریتی با استانداردهای امروز دنیا می تواند یک گام ساده اما       فوق العاده موثر بر ارتقاء سلامت شهر گردشگر پذیر    انزلی باشد.

از رنجی که می بریم

یک مثل قدیمی می گوید : از خانه ای خواستی دختر بگیری ، قبلا نگاهی به سرویس بهداشتی خانه شان بینداز!

آنوقت با چنین فرهنگ و پیشینه ای از باور متاسفانه شاهد رفتار نامناسب قضای حاجت برخی در معابریم. یکی از ساکنان کوچه پشت اداره برق انزلی به خزر می گوید: «خانم این مسئله آفت این کوچه است وقت و بی وقت ! خیر باشد اینجا که هندوستان نیست ! مگر بارانی بیاید و کوچه را بشورد والا بوی تخمیر ادرار خشک شده آزار دهنده است من هر روز اینجا را می شورم والا جلوی مهمان خجالت می کشیم !»

از معابر که بگذریم برخی اداره ها هم ماجرای خود را دارند بخصوص بانوان کارمند با آن حجب خاص بانوی ایرانی ، حرفها دارند: از اینکه محل قرار گیری سرویس های بهداشتی نامناسب است و گاه از فضای گرفتن قناسی ساختمان برای احداث سرویس استفاده شده. اینکه در دید است . اینکه ساختار مناسبی ندارد .

اینکه تلخ ترین کابوس دوران بارداری شان سرویس بهداشتی اداره و اماکن عمومی بوده است و حال اینکه حتی خود سازمان ملل هم به لحاظ شرایط بیولوژیکی بانوان ، این مسئله را بسیار مورد تاکید می داند.

خانمهای فروشنده که اغلب همین حداقل را نیز ندارند   و بانوان مراجعه کننده به ادارات هم از این قاعده مستثنی نیستند!

از نکات تاسف آور در تهیه این گزارش مطب های پزشکان بود .

مطب دکتر ارتوپدی که توالت فرنگی ندارد یا پزشکی که فضای سرویس بهداشتی اش نامناسب است حتی سطل و تی و جارو را در توالت گذاشته اند!

یادمان باشد حقوق و امور طبیعی تعارف بردار نیست پس با تعریف نامناسب از شرم ، بر رنج بیماریهای جسمی و روحی یکدیگر نیفزاییم!