خزر ویژه بندرانزلی-لیــلا مســروری :

«پس بانکها کی می خواهند، پول ما را بدهند؟ » « از یک ماه هم گذشته، ما اگر به پول احتیاج نداشتیم که سهام مان را نمی فروختیم!» « می گفتند پول را سریع می دهند ، نکند بانکها برای سود بیشتر خودشان پول ما را نگه داشته اند؟» «به بانک مراجعه می کنیم اما به ما جواب درستی نمی دهند. می گویند دست ما نیست چطور در زمان تبلیغ خرید سهام مان اینطور نمی گفتند. وعده واریز سریع می دادند حال آنکه بیش از یکماه ست که تاخیر دارند!»

این ها چند نمونه از سوالاتی است که همراه با نام بردن از بانکهای مختلف عامل، مردم بطور دائم از ما می پرسند. مردمی که مدیریت مستقیم سهام عدالت خود را عهده دار شدند و اکنون در حالیکه یکماه است در خواست فروش خود را ثبت نمودند اما تا کنون وجهی دریافت نکرده اند!

از سوی دیگر،در حالیکه سامانه سهام عدات ثبت نام جدید ندارد و نیز مهلت حق انتخاب مشمولان برای مدیریت مستقیم یا غیرمستقیم سهامشان تمام شده است و حق ویرایشی هم در کار نیست و به رغم تاخیر بانکها در واریز پول کسانی که 30 درصد سهامشان را به بانکها فروخته اند، و بروز نارضایتی سهامداران ، سیما ، همچنان پیش از سریالهای پر بیننده اش، پیرامون مدیریت مستقیم سهام عدالت توسط مشمولان و فعالیت بورسی تبلیغ می کند. اما ماجرا از کجا آغاز شد؟

بمب خبری در زمان کرونا

در روزهایی که اخبار کرونا سرتیتر اخبار و گفتگوی روزمره مردم بود ناگهان خبری فضا را به کل عوض کرد : مقام معظم رهبری در نهم اردیبهشت نود و نه، ابلاغیه آزاد سازی سهام عدالت را صادر کردند.

بلافاصله اعلام شد که مشمولان سهام عدالت از دهم اردیبهشت ماه فرصت دارند با مراجعه به سامانه سهام عدالت مدیریت مستقیم را انتخاب کنند و سهام خویش را شخصا به دست بگیرند. مهلتی که بعدتر تا پانزده خرداد تمدید شد.

متعاقب این خبر بود که بازار انواع گمانه زنی ها داغ شد. اعداد چند ده میلیونی به عنوان ارزش سهام اعلام می شد. پیامکهای فراوانی از بانکهای مختلف به مردم می رسید. بر روی مالکیت غیرمستقیم سهام عدالت و در دست گرفتن شخصی مدیریت سهام تاکید می شد و آنچه در میان این شایعات وسوسه انگیز گم شد توجه به این نکته ظریف بود که هنوز برای بانیان امر فرایند اجرای آزاد سازی سهام عدالت روشن نیست.

به اعتقاد کارشناسان همین که این روزها سازمان خصوصی سازی و به طریق اولی وزارت امور اقتصاد و دارایی که از ابتدا مسئولیت و تولیت سهام عدالت را عهده دار بوده اند، نسبت به مشکلات سهامداران سهام عدالت، پاسخ خاصی ندارند و آن را بی ارتباط به خود می دانند، نتیجه نبود زیر ساخت و مبهم بودن فرایند عملی آزاد سازی سهام  ست موضوعی که امروز کارگزاری های بانکی و غیر بانکی نیز بر آن صحه می گذارند.

تاثیر تبلیغات و ترغیب به حضور فردی در بورس آنچنان بود که توصیه های کسانی مثل معاون اول رییس جمهور مبنی بر اینکه کسانی که دانش و تجربه کافی در بورس ندارند از انتخاب شیوه مستقیم پرهیز کنند ، نا شنیده انگاشته شد و جمعیت مشتاق به کافی نتها هجوم بردند!

تعجیل بی دلیل

محمد حسن نعیمی گورابی مدیرعامل شرکت تعاونی سهام عدالت بندرانزلی ازمعدود کسانی بود که با آغاز بحث آزاد سازی ، فعالانه توصیه اکید داشت که مردم با پرهیز از تعجیل در انتخاب گزینه مدیریت مستقیم و شخصی سهام عدالت، به شیوه سابق یعنی مدیریت غیر مستقیم، در خانواده سهام عدالت باقی بمانند.

وی به خزر انزلی گفت: من به هر کسی که برای مشورت به ما مراجعه کرد و در فضاهای مختلف اطلاع رسانی کردم که اینگونه نیست که در کافی نتها پولی آماده باشد و به محض انتخاب گزینه مدیریت مستقیم به شما بگویند ارزش سهامت هفده میلیون است بفرمایید این هفده میلیون تومان! حتی از این تعبیر استفاده کردم که اگر شام شب ندارید، سهامتان را نگه دارید! ولی متاسفانه هجمه شایعات و عدم اطلاع رسانی درست سبب شد که افراد فکر کنند با مدیریت مستقیم سهام می توانیم آن را بفروشیم و به اصطلاح پول قلمبه ای دریافت کنیم!

وی تصریح کرد:حال آنکه بی تعارف باید بگوییم هرکس روش مستقیم را انتخاب کند ضرر کرده است فارغ از اینکه دانش بورس داشته باشد یا خیر! زیرا ذات بورس ضرر است و کسی که بورس باز باشد کسی است که ضرر کرده پای ضررش ایستاده ، ادامه داده و در نهایت به سود رسیده ست پس اینجور نیست پول بگداری و پول ببری ! از همین رو منطق کسب و کار می گوید اگر پولی داری که تا پنج سال آینده به آن نیازی نداری وارد بورس اش کن چون زیر این مدت فروختنش ضرر خواهد بود!

نعیمی یادآورشد: ما درختی به نام سهام عدالت داشتیم که همه ساله میوه می داد و نکته در خور تامل اینکه در سه سال اخیر ، مدام سودش بیشتر می شود و ارزش سهام ما نیز بالاتر می رود. لذا آنها که با انتخاب گزینه مدیریت غیر مستقیم نزد ما مانده اند، اولا یکسری سهام دارند که بابت آن سود می گیرند.

همچنین عضو شرکت سرمایه گذاری استانی هستند که سهام آن نیز بزودی در بورس رونمایی می شود و الزام قانونی وجود دارد مبنی بر اینکه استانداری ها حتما طرح های زود بازده و سود دهنده را به شرکتهای سرمایه گذاری استانی بدهند که سودش متعلق به تمام سهامداران است.

مژده برای تامل کنندگان

در پیگیری اخبار می بینیم که رییس اتحادیه تعاونی های سهام عدالت کشور در مصاحبه هایش عنوان کرده ما تاکید داشته و داریم که سهامداران چه در شیوه مستقیم چه غیر مستقیم در فروش سهام عدالت عجله نکنند. چنانکه می بینیم امروز آنها که اقدام به فروش کرده اند با مراجعات مکرر به دفاتر سهام عدالت وشرکت تعاونی های سهام عدالت استان ابزار ناراحتی می کنند چون هنوز به وجه مورد انتظارشان نرسیده اند.

این مقام مسئول همچنین می گوید انتظار می رفت که دست کم در سایت، امکان ویرایش و اصلاح را برای سهامداران در نظر می گرفتند.

عسکر توکلی با تاکید بر نفروختن سهام عدالت نوید داد: سهام عدالت در آینده برای امورات روزانه، ضمانت نامه بانکی، تضامین و سپرده استفاده خواهد شد.

تکلیف مبهم فروشندگان

با یک جستجوی ساده در اخبار اخیر اظهار نظر مسئولان کارگزاری بانکهای مختلف چون ملی ،کشاورزی، سپه، مسکن حتی پست بانک و غیره، مدیران معاملات کارگزاری شان، اغلب جواب مشابهی دارند که خلاصه تجمیعی آن چنین است: گیر کار در نحوه فروش و چگونگی واریز پول سهام است به عبارتی برخی عنوان می کنند اطلاعات حساب سهامداران ناقص ثبت شده است  یا هنوز در انتظار تعیین تکلیف از سوی شرکت سپرده گذار هستند و البته همگی وعده می دهند که رفته رفته مبلغ به حساب فروشندگان سهام واریز می شود.

همچنین در خبرها از قول سخنگوی ستاد راهبری سهام عدالت آمده است: «فرایند فروش سهام عدالت به گونه‌ای است که شرکت‌های کارگزاری بر اساس شرایط بازار اقدام به فروش سهام می‌کنند. در برخی اوقات هنوز سهام سهامداران یا به فروش نرفته و یا رقم فروش بسیار اندک است و باید این ارقام تجمیع و سپس برای بانک‌ها ارسال شود.»

به این ترتیب اگرچه افراد با فوریت مورد انتظارشان به نقدینگی نمی رسند ولی امید می رود که پس از این دیر و زود دست کم سوخت و سوز در کار نباشد!

بهای تجربه

اگرچه خبر آزادسازی سهام عدالت در روزهای تنگنای معیشتی ناشی از کرونا امید بخش بود ولی بدان معنی نبود که افراد فکر کنند بلافاصله می توانند آن را به نقدینگی نزدیک کنند. بی شک همیشه منفعت طلبانی که مسلط به پاره ای رانتها و اطلاعات خاص هستند مداخله جویانه در امور چنینی مسیر را به طرف میل خویش منحرف می کنند که انتظار می رود افراد صبورانه با تامل و ضمن مشورت به منابع رسمی و آگاه تصمیم بگیرند. امروز حجم افرادی که مایلند دوباره وضعیت آزاد سازی سهام خود را از مستقیم به غیر مستقیم تغییر دهند ، گواه همین موضوع است. در حالیکه تا لحظه اکنون امکان ویرایش انتخاب و گزینه اصلاح در سایت وجود ندارد.

از طرفی شاید این تجربه فروش 30 درصد سهام سبب شد تا افراد در مراحل آتی صدور مجوز فروش با تامل بیشتری عمل کرده و منتظر دستورالعمل ها و نحوه فرایند و اجرا باشند.

تردیدی نیست افراد حسب نیاز به نقدینگی و ضرورت موجود، مشتاقانه سهام خود را برای فروش عرضه کردند ولی اتفاقا همیشه گفته اند چون صبر کنی ز غوره حلوا سازی!

به هر حال اگر مردم تعجیل کردند این تکلیف از مطلعان و صاحبان تریبونهای فراگیر ساقط نیست که باید همواره با اطلاع رسانی درست، مردم را راهنمایی کنند و تنها یک وجه از اتفاق را پر رنگ نکرده و سایر وجوه آن را درسایه نگه دارند.