خزر ویژه بندرانزلی – هاجر (آزاده) سلیمی شیوائی :

با فرارسیدن پنجم ژانویه ، بساط شادی و سرور میلاد حضرت مسیح در بندرانزلی برپاست.

ارامنه انزلی که از مسیحیان ارتودوکس (شاخه گریگوری) هستند ، پنجم ژانویه را شب عید میلاد مسیح می دانند ، جشن کریسمس می گیرند و به شادی  می پردازند.

آنها دو هفته مانده به سال تحویل ، با تزیین یک درخت کاج ، خود را برای حلول سال نو آماده می کنند.

کاج را از آن رو که روز میلاد مسیح در زمستان است و در این موعد ، تنها درخت سبز ، کاج است برمی گزینند چراکه برای آنها این درخت نماد سرسبزی ، طراوت و زندگی است .

سیمون ترهوسپیانس می گوید : ارامنه ، اغلب ، سال نو میلادی را با همه دوستان و خانواده در محل سالن مختص خود جمع می شوند و به شادی و خوشحالی می پردازند که در حال حاضر به دلیل نداشتن سالن ، ناگزیر ، این مراسم را چند خانواده در یک منزل برگزار می کنند.

به گفته وی ،  شب عید را اغلب در بیرون از خانه به سر می برند و البته روی سفره شان ، حتما باید ماهی بعنوان یکی از معجزات عیسی مسیح به همراه کوکوسبزی ، موجود باشد . روز دوم را نیز برای درآوردن صلیب به کلیسای مریم مقدس می روند ، چون روز تعمید یک نوجوان پسر مسیحی باید صلیب را از داخل حوضچه آب داخل کلیسا خارج کند. در روز سوم به زیارت اهل قبور می روند و در چهارمین روز ، پدر روحانی به منازل همه اقلیت های ارامنه رفته و مراسم تبرک عید و سال نو را برگزار می کند.

سیمون ترهوسپیانس متولد سال ۱۳۲۳ در بندرانزلی است و حدود ۴۵ سالی است که عضو هیات امنای شورای پنج نفره خلیفه گری ارامنه است.شورایی که در زمینه امور مذهبی ، فرهنگی و رفع مشکلات اقلیت ارامنه فعالیت می کند.

وی می گوید : کلیه مراسم های ملی و مذهبی را در کلیسا انجام می دهیم .البته سالها پیش ، مراسم ها با حضور پدر روحانی انجام می شد اما از سال ۱۳۸۳ به علت نداشتن پدر روحانی در انزلی ، مراسم های مذهبی خود را در کلیسا با پخش نوارهای مذهبی برگزار می کنیم  و در موارد ضروری در صورت غسل تعمید بچه های ارامنه یا وفات اقلیت ارامنه ، مراسم با حضور پدر روحانی انجام می گیرد.

مهاجرت جوانان در سالهای گذشته به تهران و شهرهای دیگر به دلیل نبود دانشگاه و اشتغال و ماندگار شدن شان در همان شهرها باعث شد تا جمعیت اقلیت ارامنه در بندرانزلی کاهش یابد بطوریکه در حال حاضر تنها 30 نفر در این شهرستان سکونت دارند و به گفته ترهوسپیانس اکثرا نیز سن بالایی دارند و تعدادی نیز به دلیل کهولت سن حتی قادر به حضور در کلیسا نیستند.

از دیرباز مردم ساحل نشین بندرانزلی ، خارج از دین و مذهبی که دارند ، مسلمان و مسیحی و ارامنه ، همواره در صلح و صفا و دوستی در کنار یکدیگر زندگی کرده اند بطوریکه به اعتقاد سیمون ترهوسپیانس ، ارامنه، ایرانی هستند و به واسطه مسیحی بودن شان خود را جدا از برادران مسلمان نمی دانند و گواه این ادعا نیز حضور اقلیت های مذهبی در جبهه ها در زمان دفاع از کشور بوده و شهدای گرانقدری را نیز تقدیم کرده اند .

گفتنی است کلیسای مریم مقدس و مدرسه ارامنه با خودیاری ارامنه انزلی بازسازی و مرمت شده و هزینه های متفرقه ، توسط درآمدهای حاصل از مغازه های آن تامین می شود. در قسمت بالای مدرسه نیز سالن ارامنه است که  به علت آسیب وارد آمده از زمان زلزله رودبار ، دیگر قابل استفاده نیست .

عید ژانویه – میلاد حضرت مسیح (کریسمس ) ، عید پاک (پایان ۴۸ روز روزه داری) ، عید رستاخیز ، روز آب پاشی و جشن حلال کنان انگور که فروردین ماه هر سال با حضور اسقف اعظم ارامنه و تعدادی از زوار به انزلی در کلیسای مریم مقدس برگزار می شود ، از جمله اعیاد مسیحیان این منطقه به شمار می رود.