خزر ویژه بندرانزلی – هاجر (آزاده) سلیمی شیوائی :

صندوقچه های خوش آب و رنگ در مقابل مغازه صف کشیده اند. انگار با لبخندی مهربان در انتظارمان بودند. با اشتیاق به سمت شان رفتیم . مغازه ای در مسیر کهنه بازار انزلی که انباشت زمان ، گُّردی بر آن پوشانده بود از جنس فرسودگی . درون مغازه تقریبا پر بود از صندوق و صندوقچه های سنتی در اندازه های مختلف ، صندوقچه هایی از جنس خاطرات دیروز ، با همان شکل و شمایل قدیمی. روی هر کدامشان نیز تزیین شده بود به طرح های زیبا ، در آغوش رنگ هایی شاد و چشمگیر ، که چنان قلم مویی ، جانی و جلایی بخشید بر خاطرات رنگ و رو رفته ی کودکی مان .

سید رضا یزدانجو ، 63 سال سن دارد. می گوید از همان دوران بچگی ، علاقمند به ساخت صندوق و صندوقچه های قدیمی بود . چنان علاقمند که وقتی محصل بود ، روزها ، از راه دور به نحوه کار کردن استادکارهای این حرفه نگاه می کرد تا خوب یاد بگیرد . بعد می رفت در خانه ، با دقت صندوق های کوچک می ساخت تا تمرین مهارت کند .

پدرش آهن فروشی داشت در همین مغازه . بعدها خودش که دیگر کار را از استادکارهایی از جمله آقای سازگاری یاد گرفته بود مشغول ساخت و ترمیم صندوقچه های قدیمی شد و الان حدود 20 سالی است که این کار را با ذوق و اشتیاق انجام می دهد . شاگردی ندارد و برای دلش کار می کند ، هرچند درآمدش کم است . اول تا اخر کار را خودش به تنهایی انجام می دهد ، همه چیز را ، حتی ساخت قفل و چفت و دستگیره و نقاشی و تزئینات رویش را.

به تاکید می گوید هیچ چیز را از بیرون نمی خرم ، صندوق ساز باید بتواند همه کارها را خودش انجام دهد.

اوستا سید رضا می گوید : از چوب های کهنه به خاطر قدمتش برای ساخت صندوقچه ها استفاده می کنم تا موریانه نخورد ، تنوع هم می دهم به کارهایم . حتی صندوق های لهستانی و روسی هم درست می کنم . بعضی ها از من می خرند و به قیمت گزاف هم می فروشند ولی من بهره چندانی نمی برم . بعضی وقت ها روزی 20 هزار تومان هم برای من نمی ماند . یک صندوق را دو هفته کار می کنم می گیرم 300 هزار تومان . وی ادامه می دهد : بیشتر از اطراف رشت و خمام و حتی از زنجان و شهرهای دیگر ، صندوق می آورند برای تعمیر ، البته اخیرا همشهریانم هم کم و بیش می آیند .

از او می پرسم که در حال حاضر چند نفر در انزلی به این حرفه مشغولند ، می گوید : قبلا چند نفر بودیم از جمله آقای سازگاری بغل مسجد سرخی سابق ، آقا موسی و یکی و دو نفر دیگر ، اما الان تنها صندوق ساز انزلی ، من هستم چون درآمد این کار کفاف زندگی را نمی دهد به همین خاطر من کارهای دیگر هم انجام می دهم .

در روزگارهای نه چندان دور می توانستیم در کنج بسیاری از خانه ها ، این صندوقچه ها را ببینیم با آن نقش و نگارهای زیبای رویش ، درِ قوسی شکلش و قفل و کلید فلزی بزرگ و زیبایش که زیرکانه وسوسه مان می کرد به جستجوی محتویات اندرونی اش . بوی خاطرات خوب را می داد. حتی همان زمان که درش را باز می کردیم و به یکباره بوی نفتالینش در فضا می پیچید.

کم کم با ورود گنجه های دیواری، کمدها و دراور های چوبی ، … ذائقه مردم تغییر کرد و دیگر کمتر سراغش آمدند ، جز کم و بیش ، برای مصارف تزئینی . امیدواریم با حمایت مسئولان ، این پیشه ، رونق دوباره یافته و حرفه صندوق سازی دوباره احیا شود.