انزلی فردا – هاجر ( آزاده) سلیمی شیوائی:
مدت زمان زیادی نیست که از مشاهده پشه آئدس در شهرهای بندرانزلی و رشت می گذرد اما ترس و دلواپسی ناشی از ابتلای احتمالی به بیماری تب دنگی یا تب استخوان شکن بواسطه گزش این پشه ، موجی از نگرانی‌ها را در بین مردم به وجود آورده است.
از سویی انتشار اخبار مختلف پیرامون این موضوع ، بر اوضاع پر دغدغه ی این روزهای شهروندان ، دامن زده است.
اما پشه آئدس چیست؟ تا چه میزان با خطر شیوع بیماری تب دنگی یا تب استخوان شکن مواجه هستیم؟ و برای پیشگیری از ابتلا به بیماری چه کنیم؟

پشه آئدس چیست؟

پشه آئدس (Aedes) حشره‌ای مهاجم است که در مناطق استوایی جهان به‌ویژه آسیای جنوب شرقی زندگی می کند. این پشه بیش از ۹۵۰ گونه مختلف دارد که برخی از آنها ناقل سخت‌ترین بیماری‌ها هستند.
پشه آئدس دارای چهار مرحله زندگی ؛ تخم ، لارو ، شفیره و بالغ است. ماده ها ، تخم سیاه رنگ خود را بر روی سطوح مرطوب همانند شکاف درختان ، زیر گلدانی ها ، ظروف پلاستیکی ، لاستیک های مستهلک خودرو که در آن آب جمع شده باشد و … تخلیه می کنند.
لارو این پشه در آب زندگی می کند.
براساس برخی تحقیقات، فقط ماده ها نیش می زنند چون برای رشد نیاز به پروتئین خون میزبان دارند.
نیش پشه آلوده به ویروس عامل بیماری ، باعث عفونتی به نام تب دِنگی (Dengue fever) می‌شود که به آن تب استخوان‌شکن هم می‌گویند. دلیل شهرت این بیماری به این نام، بدان علت است که درد شدیدی در استخوان ایجاد می‌کند؛ به‌قدری که فرد بیمار حس می‌کند استخوان‌هایش در حال شکستن است.
این پشه که می تواند موجب انتقال بیماری به انسان و حیوانات شود، اخیراً گسترش زیادی در نقاط مختلف جهان داشته و تلفات انسانی زیادی هم برجای گذاشته‌است.

جای نگرانی از بابت ازدیاد پشه و شیوع بیماری وجود ندارد

جای نگرانی از بابت ازدیاد پشه و شیوع بیماری وجود ندارد . این ادعای محمدرضا امینی ، مدیر گروه بیماری‌های واگیر دانشگاه علوم پزشکی گیلان است که در جمع خبرنگاران اظهار می دارد و می گوید : سال‌هاست در بسیاری از نقاط اروپا گونه‌ای از پشه به نام آئدس شناسایی و از چند سال گذشته با رویکرد پیشگیرانه، ایستگاه‌های صید حشره در برخی شهرستان‌های گیلان راه‌اندازی شده است.
وی با اشاره به فعالیت مستمر کارشناسان بهداشتی گیلان در سال‌های اخیر برای شناسایی و صید پشه آئدس، می افزاید: تاکنون این‌گونه پشه در دو نقطه از بندرانزلی و رشت شناسایی و صیدشده که این پشه‌ها آلوده به ویروس و یا ناقل بیماری نبوده است.
امینی با بیان اینکه در همین راستا ، در شهرستان‌های بندرانزلی و رشت ، مه پاشی و بهسازی محیط و به‌ موازات آن مراقبت‌های حشره‌شناسی صورت می‌گیرد، تصریح می کند: مراقبت‌های حشره‌شناسی و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از ازدیاد پشه آئدس به صورت مستمر انجام شده و جای نگرانی بابت تولید مثل این پشه و شیوع بیماری تب دِنگی وجود ندارد.

پشه های صید شده، بیماری زا نیستند

معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان نیز می گوید : پشه های صید شده ، بیماری زا نیستند و بیماری را منتقل نمی‌کنند.
سید محمود رضوانی با بیان اینکه گروه بزرگی از بیماری ها بعنوان بیماری های منتقله از ناقلین هستند ، توضیح می دهد : این گروه از بیماریها ، چرخه ای دارند که برای برقراری آن سه جزء باید همزمان باهم وجود داشته باشند.
یکی از اجزای مهم این چرخه ، وجود مخزن ( بیماری که مبتلا به یک بیماری خاص باشد ) بوده ، زنجیره دوم، یک ناقل است که ناقل در این گروه از بیماریها ، گروه خاصی از پشه ها هستند و جزء سوم این زنجیره هم افرادی هستند که بعنوان افراد آسیب پذیر و مستعد گزش محسوب می شوند.
وی با تاکید بر این نکته که این چرخه کامل نمی شود مگر اینکه هر سه جزء آن وجود داشته باشد، مصداق بارز آن را  مالاریا عنوان کرده و خاطرنشان می کند : برای برقراری این چرخه، وجود یک بیمار مبتلا به مالاریا و پشه ای که قابلیت انتقال این بیماری را داشته باشد، ضروری است.
وی ادامه می دهد : پشه باید فرد مبتلا را نیش زده و بعد از اینکه این پشه آلوده شد، فرد دیگری را نیش بزند و به این ترتیب ، آلودگی را به فرد جدید منتقل می کند. بنابراین تا زمانی که هر سه جزء از این زنجیره وجود نداشته باشند، هیچ خطری کسی را تهدید نمی کند.
وی در ادامه یادآور می شود : در بسیاری از کشورهای دنیا، این پشه و بیماری های مربوط به آن، از سالیان گذشته گزارش شده است.. به همین علت ، از سال ۹۷ ، ۹۸ به دلیل وجود نگرانی هایی برای ورود این بیماری و پشه به داخل کشورمان، ایستگاههای حشره شناسی در مبادی ورودی گیلان و در سراسر کشور تعبیه شد ، اما در طی سالهای گذشته ، در این ایستگاههای حشره شناسی، موردی از پشه آئدس یافت نشد .
وی اضافه می کند : گرچه اخیرا در دو ایستگاه ما ، وجود پشه آئدس مشاهده شد، اما خوشبختانه هنوز هیچ موردی از بیماری گزارش نشده است. بنابراین در حال حاضر خطری از نظر انتقال بیماری ، کسی را تهدید نمی کند، چون یکی از این زنجیره ها وجود ندارد.

مهمترین استراتژی بهسازی محیط و مه پاشی است

پشه آئدس می‌تواند درصورت آلوده بودن، ناقل و عامل بیماری‌های خطرناک تب دنگی، چیکو نگونیا و زیکا باشد.
با توجه به اعلام دانشگاه علوم پزشکی گیلان‌مبنی بر مشاهده پشه آئدس در شهرهای بندرانزلی و رشت ، به رغم عدم گزارش بیماری های مرتبط ، بنابر اصل مهم پیشگیری بهتر از درمان است،  آنچه لاژم و ضروری به نظر می رسد ، انجام اقدامات پیشگیرانه است تا در حد امکان، درصد ابتلای احتمالی مردم را به حداقل برساند.
دانشگاه علوم پزشکی گیلان ، به همین منظور و به بعنوان بخشی از وظایف ذاتی خود، اقداماتی از قبیل مه پاشی را یکی از موثرترین کارها برای جلوگیری از تولیدمثل بیشتر و ناامن سازی محیط زندگی پشه اعلام می کند و می گوید : پا به پای این اقدام ، بهسازی محیط و پاکسازی شهر نیز ضروری بوده که بخشی از وظایف شهرداری ها محسوب می شود.
به گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی گیلان ، در شرایطی که فقط با پشه مواجه هستیم و بیماری نداریم ، ناامن سازی محیط زندگی پشه، بهترین اقدام‌است و به همین منظور نیاز به حمایت همه سازمانهای درگیر از جمله شهرداری ها ، شوراهای اسلامی شهر و مردم است .
بنابراین برای جلوگیری از وفور پشه لازم است که شهری پاکیزه داشته باشیم.
شهر پاکیزه ، شهری عاری از وجود زیستگاههای حشره است.
زیستگاههای این حشره خاص، لاستیک کهنه ای است که در استان گیلان با اندک بارشی می تواند زیستگاه مناسبی برای تخم گذاری پشه باشد ، یا حتی یک قوطی کنسرو که جایی رها کردیم و با اندک آب بارانی می تواند محل تخمگذاری پشه شود.
بهسازی محیط یعنی شهرمان را عاری از این زیستگاههای طبیعی کنیم تا نگرانی برای انتقال بیماری وجود نداشته باشد.

روش های پیشگیری بیماری های ناشی از گزش توسط شهروندان

معمولا در مواقعی که جامعه و ۰مردم درگیر شرایط خاصی می شوند، بازار گفت و شنودها و روایت های درست و نادرست هم داغ شده و موجی از نگرانی ها را در بین مردم ایجاد می کند.
گاهی دلیل عمده این دلواپسی ها آن است که مردم اطلاعات کافی در مورد یک موضوع خاص نداشته و خود را در کنترل شرایط پیش رو ناتوان می بینند.
در حال حاضر و پس از مشاهده پشه آئدس ، نکته ضروری ، اقدامات کنترلی و پیشگیرانه است که بخشی از این موارد ، از جمله وظایف شهروندان است.
روابط عمومی شبکه بهداشت و درمان بندرانزلی در گفتگو با انزلی فردا ، بهترین اقدام برای جلوگیری و مقابله با گزش پشه آئدس و ابتلا به بیماری تب دنگی را نامناسب سازی محیط برای تکثیر و تولید مثل این پشه اعلام کرده و به شهروندان رعایت موارد ذیل را توصیه می کند.
– در صورت حضور ضروری در مناطق آلوده ، از اسپری و ترکیبات دور کننده حشرات استفاده کنید.
– از باز گذاشتن درب مخازن نگهداری آب جدا خودداری کنید.
– برای کاهش جمعیت پشه ها باید مکان هایی که در آن پشه ها تولید مثل می کنند مانند لاستیک های مستعمل را از بین برد.
– اب های راکد اطراف منزل را خشک نمایید چون بهترین مکان برای تجمع و تخم گذاری حشرات است .
– پنجره ها را با توری های ریز که مانع ورود حشرات به داخل منزل می شوند، بپوشانید.
– سطل آب زیر کولر، آب ظروف حمام پرندگان و حیوانات خانگی را بصورت روزانه خالی و تمیز کنید.
– از لباس های روشن ، پیراهن استین بلند و شلوار استفاده کنید.
– هنگام پیک نیک و برپایی چادر ، منطقه ای را انتخاب کنید که از اب راکد دور بوده و از پشه بند استفاده کنید

علایم تب دنگی

به رغم آنکه به ادعای مسئولان مربوطه در حال حاضر جای نگرانی به جهت انتقال بیماری تب دنگی وجود ندارد اما لازم است اطلاعاتی در مورد علائم این بیماری ارائه دهیم.
تب دِنگی شبیه به آنفولانزا است و خیلی‌ها متوجه تفاوت آن نمی‌شوند. با این‌حال علائم بیماری تب دنگی شامل  سردرد – درد عضلانی، استخوانی و درد مفاصل – حالت تهوع – درد پشت چشم – تورم غدد – کهیر – تب شدید (40 درجه سانتی‌گراد) – خونریزی بینی یا لثه و کبود شدن بدن به راحتی می باشد.
به هر تقدیر گرچه دانشگاه علوم پزشکی مشاهده پشه آئدس را به مفهوم شیوع بیماری نمی داند و این اطمینان خاطر را از نظر انتقال بیماری به مردم می دهد که چون فقط پشه ناقل را شناسایی کرده و هنوز بیماری ای وجود ندارد ، لذا خطری مردم را تهدید نمی کند، اما از سویی ، تنها راه مؤثر مبارزه با این بیماری را مقابله با پشه ناقل از طریق ناامن سازی محیط زندگی پشه و بهسازی محیط اعلام می کند و جمع آوری زباله‌ها و مکان‌هایی که ممکن است آب باران و آب‌های سطحی در آن‌ها ذخیره شود را از اقدامات ضروری می داند.
یقینا جهت محقق شدن این اقدام لازم و افزایش ضریب ایمنی جامعه از مبتلاشدن، ضروری است همه سازمانهای مرتبط از جمله شهرداری ها و شهروندان به نقش موثر خود در این زمینه عمل کنند.

پایان پیام/ کد الف – ۹۷۰۰ / هاجر( آزاده) سلیمی شیوائی