انزلی فردا – یک پژوهش جدید، ارتباط تازه ای بین سگ‌ها و انسان‌ها را نشان می‌دهد. به گفته دانشمندان، دوستی انسان و سگ خیلی زودتر از آن چیزی که ما فکر می‌کردیم، یعنی ۱۷ هزار سال پیش آغاز شده است.
نگهبانی و حفاظت از جان انسان‌ها، مراقبت از دام‌ها، زنده‌یابی در هنگام وقوع بلایای طبیعی از قبیل زلزله، کمک به پلیس و آتش‌نشانی و …  از جمله مواردی است که سبب ارتباط بیشتر سگ‌ها با زندگی انسان‌ها شده است.
گرچه از دیرباز نگهداری از سگ‌ به عنوان یک حیوان خانگی در همه کشورهای جهان اعم از کشورهای پیشرفته و در حال توسعه رواج داشت اما اکنون با شکل جدیدی از ترویج این پدیده که سبب پررنگ‌تر شدن حضور سگ در سبک زندگی امروزی شده، مواجه هستیم بطوریکه نوع رابطه انسان با سگ‌ها را دستخوش تغییرات بسیاری نموده است.
در سالهای اخیر نگاه افراطی و خارج از عرف و قوانین و استانداردهای جهانی به موضوع سگ‌ها باعث شده ، تا حدود زیادی ، هم‌زیستی مسالمت‌آمیز انسان با سگ‌ها، تحت شعاع قرار گرفته و منجر به وارد آمدن اسیب های گاه دلخراش و جبران ناپذیر برای جان انسان‌ها و حتی حیات وحش شود.
خطرات و آسیب‌هایی از قبیل گازگرفتگی، تهدید بهداشت عمومی و انتقال انواع بیماری‌ها، شکار حیات وحش ، ایجاد ناامنی و رعب و وحشت در بین شهروندان  و… که اهمیت آنها ، موضوع وضع قوانین مرتبط جهت سگ گردانی در معابر، حضور سگ‌های ولگرد و همچنین تصحیح فرهنگ نادرست غذادهی به حیوانات را ضروری می‌سازد.
خوب است بدانید کارشناسان محیط زیست معتقدند که غذا دادن به حیوانات و پرندگان که اکنون برای برخی شهروندان به یک «ژست» تبدیل شده، برعکس آنچه عموم مردم می‌اندیشند نه تنها به سود گونه های جانوری نیست بلکه برای آنها زیانبار نیز می باشد.

۵۴۵ مورد سگ گزیدگی در طی چهار ماه در انزلی

شهروندان شهر گردشگری بندرانزلی نیز از موضوع گازگرفتگی سگ‌ها همچون سایر شهرهای دیگر کشور در امان نبودند و آمارها، حجم رو به افزایشی را در این زمینه به ما نشان می دهد.
۵۴۵ مورد سگ گزیدگی در چهارماهه نخست سالجاری در بندرانزلی که ۳۷۸ مورد از ان توسط سگ‌های خانگی و ۱۶۷ مورد نیز توسط سگ‌های ولگرد بوده است . همچنین ۱۷۶ مورد گازگرفتگی گربه ، و نیز میمون با یک مورد ، شغال با یک مورد و اسب با سه مورد گازگرفتگی، امارهایی ست که فرماندار بندرانزلی در گفتگو با انزلی فردا ارائه می‌دهد.
محمد پورخوش سعادت سپس با بیان اینکه گرچه بر طبق قانون، سگ گردانی بدون قلاده در اماکن و معابر عمومی جرم تلقی می‌شود اما برخلاف بسیاری از کشورها، قانون مشخصی در این خصوص نداریم. اظهار می دارد: انچه مبرهن است اینکه جدا از مسائل شرعی و قانونی، حتی سگ‌گردانی با قلاده نیز باید به گونه‌ای باشد که موجب اذیت و آزار شهروندان نشود.

جای جای شهر پر از مدفوع سگ شده است

وی می‌افزاید : این در حالی است که بارها به شخصه دیده ام بعضی از صاحبان به ظاهر متمدن، سگ‌هایشان را برای قضای حاجت به بیرون از منزل می آورند بطوریکه در بلوار و معابر و جای جای شهر پر از مدفوع سگ شده است.
وی با تاکید بر اینکه این یک تهدید بزرگ علیه بهداشت عمومی محسوب می شود و بیماری‌های مختلفی را با خود همراه دارد که در خیابان های ما به مردم منتقل می شود، خاطرنشان می‌کند : اساسا ترویج این پدیده دلایل مختلفی دارد ، اما نکته حائز اهمیت، بیماری و تبعات سوء ناشی از ترویج آن است که متاسفانه متوجه عموم شهروندان می‌شود.
پورخوش سعادت در ادامه، بی‌توجهی برخی صاحبان سگ ‌ها به حقوق شهروندی عموم مردم را بی انصافی می‌داند و می‌گوید : این نه، انصاف است و نه، قانونی است. بلکه بی انصافی بزرگ در حق سایر مردمی است که می خواهند زندگی عادی و معمولی خود را داشته باشند.
وی با اشاره به اینکه اگر در یک کشور اروپایی یا آمریکایی اینگونه حقوق شهروندان توسط صاحبان حیوانات خانگی تضییع شود، حتما مشمول برخورد قانونی و جریمه خواهند شد، متذکر می‌شود: متاسفانه به دلیل نداشتن قانون مرتبط، چنانچه کسی هم معترض شود و حرفی بزند، مورد هجمه دیگران قرار می‌گیرد ، در حالیکه باید به این نکته هم تاکید کنم که حتی قوانین مرتبط در سایر کشورهای دنیا ، متوجه حیوان خانگی می‌شود، نه، حیوانات ولگرد.

کاسبی سودجویانه با نام حمایت از حیوانات

فرماندار بندرانزلی در ادامه این گفتگو به تاکید اظهار می‌دارد : برخی با نام حمایت از حیوانات، یک کاسبی سودجویانه بزرگ راه انداخته‌اند و با فریب افکار عمومی ، با انواع و اقسام روش‌ها از مردم و ادارات و نهادها پول دریافت می‌کنند.

این کاسبان سودجو با برانگیختن احساسات ترحم برانگیزانه در بین مردم‌، درامدهای گزافی را به جیب می‌زنند، و با پشتیبانی و شانتاژ رسانه‌های بیگانه، تلاش در تغییر سبک زندگی مردم، در راستای تجارت پرسود خود را دارند.
وی می‌افزاید : سگ یک مدل از تغییر سبک زندگی مردم است که عمدتا با شانتاژ رسانه های بیگانه صورت می گیرد و به همین واسطه متاسفانه شاهد چنین اماری هستیم که در برخی موارد زندگی آسیب‌دیدگان از سگ‌گزیدگی را به ورطه نابودی کشانده است.
مانند همان دختر جوانی که در بندرانزلی از ناحیه پا و صورت مورد گازگرفتگی شدید سگ قرار گرفت و یا همان راکب موتورسواری که پس از حمله سگ‌ها با تیر چراغ برق برخورد کرد و جان خود را از دست داد و البته موارد مشابه در بندرانزلی به وفور یافت می‌شود.
وی تصریح می‌کند : موضوع ما مشکل بهداشت عمومی و مساله محیط زیست است. دیگر صرفا بحث حیوان‌دوستی نیست بلکه الان موضوع انسان دوستی مطرح است،و من شرمنده ام که بگویم موضوع سگ‌گزیدگی تحت حمایت برخی از کاسبان سودجوی حامی حیوانات و رسانه‌های معاند، زندگی برخی از مردم آسیب دیده از سگ گزیدگی را با نابودی مواجه کرده است و متاسفانه حساسیت برخی از دستگاههای اجرایی هم نسبت به این موضوع کافی نیست.
پورخوش سعادت متذکر می‌شود : در راستای کاسبی سودجویانه ، تجارت پرسود پت شاپ ها را هم اضافه می‌کنم، بطوریکه ارز برای واردات غذای سگ درنظر گرفته می‌شود آنهم زمانی که ما ارز کافی برای دارو نداریم. این یک مافیا است و اینها همه نشان می دهد وضعیت فعلی، محصول یک اراده جهانی برای افزایش و ازدیاد این حیوانات برای پرسود شدن یک نوع تجارت است.
به گفته ‌وی، یکی از بیشترین مواردی که در حال حاضر در داروخانه ها فروخته می‌شود، شامپوهای ضد شپش و … بعنوان پیامد زندکی با حیوانات است، که البته افزایش بازار فروش این محصولات نیز جز تجارت پرسود در همین راستا محسوب می‌شود.

چالش فرهنگ غلط غذادهی به حیوانات و پرندگان

وی سپس با بیان اینکه بندرانزلی تنها شهرستان گیلان است که از مرکز نگهداری سگهای ولگرد برخوردار است ، خاطرنشان می‌کند : متاسفانه به همین دلیل، سگ‌های زیادی را از شهرهای دیگر در بندرانزلی رها می‌کنند، و با افزایش جمعیت سگ در شهرستان ، شاهد افزایش امار مربوط به سگ گزیدگی هستیم.
وی می‌افزاید : این در حالی است که متاسفانه با چالش فرهنگ غلط غذادهی به حیوانات و پرندگان نیز مواجه هستیم. برخی از شهروندان ما نمی‌دانند که غذادهی بی‌رویه به سگ‌ها و گربه‌ها، یک فرهنگ نادرست است که برخلاف باور عمومی موجود، از سویی موجب آسیب جدی به حیوانات و پرندگان و از سویی دیگر ، با پروار شدن و بزرگ شدن غیرطبیعی حیوانات، صدمات وارده به مردم را جدی‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.
تا جاییکه در ملاقات با یکی از شهروندان آسیب‌دیده از سگ گزیدگی، دیدم که سگ، چنان با آرواره‌اش پای یک پیرمرد را فشار داده بود که موجب خرد شدن استخوان پایش شده بود.

از خوردن تخم پرندگان تا خطر کاهش جمعیت آنان

پورخوش سعادت یادآور می‌شود : علاوه بر این، متاسفانه افزایش جمعیت سگ‌ها باعث شده تا حیات وحش سایر گونه های جانوری در معرض خطر قرار گیرد.
سگ‌ها به سمت خوردن تخم پرنده‌ها می‌روند، بطوریکه برخی از گونه‌های پرندگان بویژه پرندگان مهاجر را در معرض خطر جدی کاهش جمعیت، قرار داده‌اند.

وجود مراکز توله کشی از سگ در بندرانزلی

وی سپس به وجود مراکز توله کشی از سگ ها در بندرانزلی اشاره و خاطرنشان می‌کند : همچنین برخی از مردم به دنبال گرفتن توله از سگ‌ها و فروش آنها هستند، و توله‌های بیمار یا به اصطلاح، آنها را که زیبا نیستند و یا به هر دلیل دیگر، به درد فروش نمی‌خورد، رها می‌کنند که باعث تشدید شرایط نامطلوب فعلی می‌شود.
وی به هزینه‌کرد بسیار شهرداری برای عقیم‌سازی و غذادهی سگ‌های ولگرد و … هم اشاره کرده و می‌گوید : اینها همه در حالی است که بخش عمده‌ای از این بودجه ، می‌توانست برای ارائه خدمات بیشتر و بهتر به شهروندان هزینه شود.
وی به تاکید می‌گوید : باید براساس دستورالعمل وزارت کشور عمل کنیم که به همه شهرداری ها ابلاغ شده و اگر شهرداری‌ای به آن عمل نکند مشمول ترک فعل می‌شود.
در ماده ۲۰ دستورالعمل مدیریت و کنترل جمعیت و ساماندهی سگهای بلاصاحب آمده است: مدت زمان نگهداری سگها در واحد موقت براساس برآورد جمعیت سگهای بلاصاحب، شرایط منطقه، امکانات، تجهیزات و ظرفیت واحد و با تایید کارگروه استان پیش بینی می گردد.
درصورت سپری شدن مدت زمان تعیین شده، یکی از فرایندهای واگذاری یا رهاسازی یا مرگ بدون درد اتفاق میفتد.
همچنین در ماده ۲۵ این دستورالعمل تصریح شده : استفاده از روش مرگ بدون درد در واحد موقت با تشخیص دامپزشک، مسئول فنی بهداشتی و عدم تقاضا برای واگذاری یا رهاسازی پس از سپری شدن مدت زمان نگهداری هر سگ تعیین شده در موضوع ماده ۲۰ صورت می گیرد.

جمع‌آوری سگ‌های بلاصاحب با توجه به گله‌مندی متعدد شهروندان

با توجه به اهمیت موضوع و نگرانی‌ها و آسیب‌های جدی وارد شده به شهروندان در خصوص سگ‌های ولگرد، به گزارش ایسنا اکبر سبحانی، دادستان بندرانزلی نیز پیش‌تر گفته بود : نظارت و پیگیری حقوق عامه از وظایف دادستانی است لذا با توجه به گله‌مندی متعدد شهروندان در خصوص معضل سگ‌های ولگرد در سطح شهر و روستاهای این شهرستان، پیگیری این مساله به صورت جدی در ۳ سال اخیر در دستور کار قرار دارد.
وی با بیان اینکه سگ‌های بلاصاحب پس از زنده‌گیری، به پناهگاه واقع در سنگاچین انتقال داده می‌شوند، اظهار داشت: با وجود تعداد زیادی از سگ‌های بلاصاحب در سطح شهرستان و کمبود فضای پناهگاه مربوطه در جهت نگهداری، از سوی این دادستانی طی مکاتبات و پیگیری‌های به عمل آمده، دستورات لازم به شهرداری بندرانزلی در جهت اقدام مقتضی قانونی نسبت به جمع آوری سگ‌های بلاصاحب صادر شد.
سبحانی تصریح کرد: ولی متاسفانه به رغم نظارت‌های به عمل آمده، کماکان از شهرستان‌های دیگر اقدام به رهاسازی سگ‌ها در این شهرستان می‌شود لذا با توجه به اینکه سگهای زیادی زنده گیری شده  باز هم شاهد انبوه سگهای ولگرد در سطح شهرستان هستیم. از طرفی با توجه به اهمیت لزوم کنترل حیوانات ناقل بیماری به انسان به ویژه سگ‌های بلاصاحب و تاثیر به سزای آن در ارتقای سطح بهداشت عمومی شهر و روستاها و با توجه به موقعیت استراتژیکی و گردش‌گرپذیر بودن شهرستان بندرانزلی، این سگ‌ها باید جمع آوری شوند تا شاهد برقراری امنیت و آسایش برای شهروندان و افرادی که به عنوان گردشگر وارد این شهرستان ساحلی می‌شوند، باشیم. با تاکید بر اینکه نباید با توسل به خشونت به دنبال حذف کامل سگ‌ها بود.

هزینه‌کرد بالغ بر سه میلیاردی شهرداری انزلی برای سگ‌های ولگرد

بنابر همین گزارش، وحید پورحضرت، شهردار بندرانزلی نیز اعلام کرده بود : در بهار امسال در مجموع ۶ میلیارد و ۱۷۳ میلیون و ۶۰۰ هزار ریال در این حوزه هزینه شده که از این میزان ۶ میلیارد و ۷۸ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال به شرکت خدمات شهری برای امورات این سگ‌ها پرداخت شده که ۲ میلیارد و ۳۶۵ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال هزینه غذارسانی به سگ‌های بلاصاحب بوده است.
شهردار بندرانزلی تصریح کرد: در راستای جمع ‌آوری سگ‌های بلاصاحب از سطح شهر و انتقال و نگهداری آنها در پناهگاه، طی بهار امسال شهرداری بندرانزلی ۹۵ میلیون و ۱۰۰ هزار ریال برای هزینه‌های پناهگاه پرداخت کرده است.
پورحضرت در خصوص کل هزینه‌های صورت گرفته در خصوص سگ‌های بلاصاحب بندرانزلی در سال گذشته، تاکید کرد: در مجموع ۲۸ میلیارد و ۵۵۸ میلیون و ۷۵۵ هزار و ۶۵۰ ریال در این حوزه هزینه شده است.
طبق تعریف مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، سگ پرسه‌زن آزاد(ولگرد )به هرگونه سگ  گفته می‌شود که فارغ از بلاصاحب بودن یا دارای صاحب بودن، کنترلی بر رفتار آن نباشد. این سگ‌ها در  همه‌جا پرسه  می‌زنند، با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و زاد و ولد  می‌کنند که در مواردی زاد و ولد این سگ‌ها با سایر سگ‌سانان ازجمله گرگ، سبب تولید گونه‌های هیبرید(دو رگه) می‌شود که بسیار خطرناک است.
در کشور ما، سگ‌های بلاصاحب را می‌توان در کنار تخریب زیستگاه و خشکسالی ازجمله مهم‌ترین تهدیدات حیات وحش دانست. بنا بر آماری که مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی منتشر کرده است؛ سگ‌ها، در انقراض حداقل  11 گونه حیات وحش نقش داشته و همچنین یک تهدید بالقوه برای 188 گونه دیگر  به‌شمار  می‌روند.
ایران در دسته کشورهایی قرار دارد که 21 تا 25 گونه در حال انقراض  ساکن در آن، توسط  این سگ‌ها مورد تهدید قرار دارند.
علاوه بر تهدید حیات وحش، یکی از مشکلات مهم شناخته شده در بحث مدیریت شهری در جهان نیز، مربوط به همین معضل  سگ‌های ولگرد است.  این سگ‌ها دارای قابلیت و پتانسیل تولید مثلی بســیار بالا بوده و به همین علت جمعیت سگ‌های  پرسه‌زن آزاد در صورت عدم ســاماندهی و اجرا نشدن برنامه‌های کنترل ، به‌سرعت افزایش یافته که این مهم می‌تواند سبب بروز مخاطرات زیادی برای  انســان‌ها، حیوانات وحشی و تعادل اکوسیستم شود.
همچنین از مهم‌ترین معضلات و مشکلات ناشی از افزایش این سگ‌ها، شیوع  بیماری‌های قابل انتقال از سگ به انسان
از قبیل هاری، بیماری پاستورلا، تب مالت، سالمونلا، تب خرگوشی، لیشمانیاز، بیماری طاعون، تب کیو، لپتوسپیروز (تب شالیکاران) است.
علاوه بر موارد اشاره شده در بالا، سلب آسایش عمومی و آرامش روانی مردم با ایجاد حس ترس و ناامنی، ایجاد  آلودگی‌های صوتی، تهدید بهداشت عمومی و آلودگی محیط و منظر  پارک‌ها و  تفرجگاه‌ها  به‌واسطه فضولات سگ‌های ولگرد، باقیمانده لاشه آنها در  محیط‌های شهری، تأثیر باقیمانده غذای این حیوانات بر افزایش جمعیت حشرات موذی و جوندگان و همچنین افزایش احتمال تصادفات  جاده‌ای از دیگر اثرات نامطلوب مدیریت  سگ‌های ولگرد در  محیط‌های شهری است.
مجموع این موارد نشان می‌دهد که رشد روزافزون جمعیت سگ‌های بلاصاحب، باعث بروز تبعات مخربی برای کشور شده و هرچه زودتر باید اقدامات لازم و برنامه‌هایی که درخصوص مدیریت سگ‌ها وجود دارد، اجرا شود.

پایان پیام / هاجر ( آزاده ) سلیمی شیوائی / کد الف – ۹۷۰۰

( این گزارش در تاریخ ۲۹ شهریور ماه ۱۴۰۳ در نشریه انزلی فردا چاپ شد.)